بی تردید عملیاتی کردن فرآیند آموزش نیازمند آماده سازی زمینه هایی برای شروع آن می باشد که نیازسنجی آموزشی، برنامه ریزی آموزشی، اجرای برنامه، ارزیابی دوره و در نهایت ارزیابی اثربخشی دوره از جمله این زمینه ها به شمار می رود که در زیر با شرح مختصری از هر مرحله آشنا می شویم.
1) نیازسنجی آموزشی
نیازسنجی آموزشی فرآیندی است که از طریق آن اطلاعات پایه ای و نیازهای آموزشی کارکنان براساس استانداردهای مربوطه و از طریق روش ها و تکنیک های مختلف جمع آوری و تحلیل میشود.
به منظور کارایی و اثربخشی، همه برنامه های آموزشی باید با نیازسنجی آموزشی آغاز شوند و در نهایت بایستی که این نیازها مدون گردند و همچنین اطمینان حاصل شود که آموزشهای مذکور این قابلیت را دارند که در بلندمدت نیازهای سازمان را تامین می نماید.
2) طراحی و برنامهریزی آموزشی
- تعیین اهداف آموزشی
- شناسایی و انتخاب شخص درون یا برون سازمانی برای اجرای برنامه آموزشی
- طراحی محتوای برنامه
- تعیین روش اجرای آموزش (حضوری، مجازی، کارگاهی و ...)
- زمان و مکان برگزاری دوره و بودجه مورد نیاز
3) اجرای برنامه آموزشی
در حین آموزش شرایط مناسب برای هردو گروه آموزشدهنده و آموزش گیرنده، مهیا شده و بازخورد مدنظر آنان ارایه شود.
به عنوان مثال، پشتیبانی مناسب در جریان آموزش که شامل فعالیتهایی همچون فراهم کردن ابزار، تجهیزات، مستندات و مکان مناسب است، صورت گیرد و نیز لازم است که از هردو گروه بازخوردی گرفته و به رئیس اموزش ارایه شود.
4) ارزیابی و سنجش اثربخشی دوره های آموزشی
ارزشیابی آموزش که از میزان اثر بخش بودن آن خبر میدهد، زمانی میسر است که عملکرد آموزش گیرنده در حین کار مشاهده شود.
ارزشیابی کوتاهمدت و بلندمدت بر مبنای معیارهای تعیین شده انجام شود. ارزشیابی در حین آموزش و پایش اطلاعات آن موجب بهبود کیفیت آموزشی میشود.
یکی از الگوهای ارزشیابی آموزشی، که اخیرا در سازمانهای ایرانی بیشتر مورد توجه بوده روش کرک پاتریک است.
کرک پاتریک ارزشیابی را به عنوان تعیین اثربخشی در یک برنامه آموزش تعریف کرده و فرایند ارزشیابی را به سطحهای متعددی تقسیم می کند که برخی از آنها عبارت است از:
سطح یک: واکنش
سطح دو: یادگیری(دانش)
سطح سه: رفتار